Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Araç kiralama faaliyeti bugüne kadar dağınık bir mevzuat zemininde, büyük ölçüde işletmelerin kendi hazırladığı tip sözleşmeler üzerinden yürüyordu. Yeni düzenleme faaliyeti yetki belgesine bağlıyor, kiracı ile işletme arasındaki ilişkiyi ayrıntılı biçimde kurala bağlıyor ve uygulamada en çok uyuşmazlık doğuran başlıkları, yani depozitoyu, hasarı, değer kaybını ve rezervasyon iptalini doğrudan düzenliyor.
Yönetmelik yalnızca kısa süreli kiralamaları kapsıyor. Kısa süreli kiralama, aynı kiracıya tek seferde veya kesintisiz dönemler halinde en fazla yirmi dokuz gün süreyle verilen kiralama hizmeti olarak tanımlanmış. Otuz gün ve üzeri uzun süreli kiralamalar, kiracısı tüketici niteliği taşımayan kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında bırakılmış.
Önümüzdeki paylaşımlarda düzenlemeyi iki ayrı başlıkta ele alacağız. Önce araç kiralayan tüketicilerin hakları, ardından kiralama işletmelerinin yükümlülükleri.
A — Kiracılar için, hasar ve değer kaybı ile depozito
Araç kiralamalarında en sık karşılaşılan uyuşmazlık, aracın iadesinden sonra hasar gerekçesiyle depozitodan kesinti yapılması veya kiracıdan ek bedel istenmesidir. Yeni Yönetmelik bu alanda kiracı lehine bağlayıcı kurallar getiriyor.
Öncelikle, aracın tesliminde mevcut hasar ve arızaları gösteren taşıt teslim belgesi, iadesinde ise taşıt iade belgesi düzenlenmesi ve birer nüshasının kiracıya verilmesi zorunlu hale geliyor. Bu belgelerin düzenlenmediği kiralamalarda ve iade belgesinde yer almayan hasarlar bakımından kiracıdan hiçbir bedel talep edilemeyecek. Teslim belgesi kiracıya zamanında verilmemişse, işletme sonradan araçta kiracıdan kaynaklanan bir hasar bulunduğunu ileri dahi süremeyecek.
İkincisi, kiracıdan hasar bedeli istenebilmesi için hasarın ve maliyet tutarının yetkili ve bağımsız bir ekspertiz raporuyla belgelenmesi şart koşuluyor. İşletmenin kendi personelinin ya da doğrudan veya dolaylı olarak bağlantılı olduğu kişi ve kuruluşların hazırladığı raporlar ispat aracı olarak kullanılamayacak.
Üçüncüsü, teslim sırasında kolayca tespit edilmesi mümkün olmayan arızalar ile olağan kullanımdan kaynaklanan ve kabul edilebilir sınırlar içinde kalan aşınma ve yıpranmalar nedeniyle depozitodan kesinti yapılamayacak.
Değer kaybı bakımından da açık bir kural getirilmiş. Taraflar anlaşmadıkça, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmadan kiracıdan değer kaybı adı altında bedel talep edilemeyecek. Kiracıdan kaynaklanmayan hasarlarda ise onarım masrafı, değer kaybı ve onarım süresince oluşan kira kaybı hiçbir şekilde kiracıya yüklenemeyecek.
Depozito ise altı gün ve altındaki kiralamalarda en fazla üç günlük, yedi ila yirmi dokuz günlük kiralamalarda en fazla yedi günlük kira bedelini aşamayacak. Depozito olarak çek, senet, teminat mektubu veya kefaletname alınamayacak. İadeye ilişkin işlemler, sözleşmenin sona erdiği ve aracın iade edildiği tarihi izleyen yedi gün içinde tamamlanacak.
B — Kiracılar için, güvence ve rezervasyon ile bedeller
Yönetmeliğin kiracılar bakımından getirdiği ikinci önemli değişiklik, hasar kaynaklı mali sorumluluğun güvence altına alınmasının artık işletmenin yükümlülüğü sayılması. Kiracı ve sözleşmeyle belirlenen ek sürücü, yalnızca kira bedelini ödemek suretiyle aracın kaskosundan, işletme güvencesinden ve zorunlu mali sorumluluk sigortasından yararlanacak. Bunlardan yararlanmak başka bir şarta veya bedele bağlanamayacak. Kiralama hizmeti, ek sigorta veya hasar güvencesi gibi bir ürünün satın alınması şartına da bağlanamayacak.
Bu güvencenin istisnaları tek tek sayılmış. Alkol veya uyuşturucu madde etkisinde araç kullanılması, kırmızı ışıkta geçilmesi, güvenlik şeridinin usulsüz kullanılması, ters şeritten gidilmesi, yarış veya hız denemesi yapılması ve aracın kasten savrulması gibi ciddi güvenlik riski oluşturan trafik kuralı ihlalleri, kasten verilen zararlar, aracın yetkisiz kişilerce ve yasa dışı faaliyetlerde kullanılması bu kapsamın dışında. Mücbir sebep halleri dışında kaza yerinin terk edilmesi ya da resmi kaza tespit tutanağı düzenlenmemesi durumunda da işletmenin güvence yükümlülüğü doğmayacak.
Ön ödemeli rezervasyonlarda kiracı, rezervasyonu yaptığı gün içinde kiralama tarihini, saatini, yerini ve aracın segmentini hiçbir gerekçe göstermeden değiştirebilecek veya rezervasyonu iptal edebilecek. Bu durumda kendisinden bedel talep edilemeyecek. Teslim saatinden önceki yirmi dört saat içinde yapılan iptallerde ise, rezervasyon formunda belirtilmiş olması koşuluyla en fazla bir günlük kira bedeli tutarında iptal bedeli alınabilecek. Rezervasyona konu segmentte araç bulunmaması durumunda, ek bedel alınmaksızın eş değer veya daha üst segment bir araç teslim edilmesi esas.
Bir saate kadar iade gecikmelerinde kiracıdan bedel talep edilemeyecek, hızlı geçiş sistemi talep üzerine bedelsiz sunulacak, bir ila altı günlük kiralamalarda kilometre sınırı günlük yüz elli kilometrenin altında belirlenemeyecek ve araçta unutulan eşya aynı gün kiracıya bildirilerek en az bir ay süreyle saklanacak.
C— Kiralama işletmeleri için, yetki belgesi ve geçiş takvimi
Motorlu kara taşıtı kiralama faaliyeti 1 Ocak 2027’den itibaren yetki belgesine tabi olacak. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette bulunan işletmelerin faaliyetlerine devam edebilmek için 1 Temmuz 2027 tarihine kadar yetki belgesi alması gerekiyor. Belge, işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret il müdürlüğü tarafından Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi üzerinden veriliyor, her işletme ve her şube için ayrı ayrı düzenleniyor ve devredilemiyor.
Aranan şartlar arasında gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti, meslek odasına kayıt, faaliyet konuları arasında kiralamanın bulunması ve iş yerinin sayılı istisnalar dışında başka bir amaçla kullanılmaması yer alıyor. Kiralama sorumlusunun on sekiz yaşını doldurmuş ve en az ilköğretim mezunu olması, Yönetmelikte sayılan suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve motorlu kara taşıtı kiralama danışmanı, yani Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekiyor. Bu belgeye sahip olmayan kişiler kiralama sorumlusu veya danışmanı olarak istihdam edilemeyecek.
Filoya ilişkin şartlar da hafif değil. Büyükşehir statüsündeki illerin nüfusu otuz bini geçen ilçelerinde en az on araç bulundurulması, bunların en az beşinin işletme adına tescilli olması ve en az ikisinin, biri Türkiye’de üretilmiş olmak koşuluyla, hibrit veya yalnızca elektrik motorlu olması isteniyor. Diğer yerlerde ise en az ikisi işletme adına tescilli olmak üzere asgari beş araç yeterli. Klasik araçlar dışında kiralamaya konu araçlar altı yaşın üzerinde olamayacak, elektriklilerde üç yüz bin, diğerlerinde yüz seksen bin kilometreyi aşamayacak, ağır hasar kaydı taşımayacak.
Geçiş hükümleri mevcut işletmelere bir miktar alan tanıyor. Yayım tarihi itibarıyla vergi veya meslek odası kaydı bulunan ve faaliyetine kesintisiz devam eden işletmelerin başvurusunda öğrenim, iflas ve adli sicile ilişkin şartlar aranmayacak. Asgari araç sayısı ile araç yaşı ve kilometre şartları ise 1 Ocak 2028 tarihine kadar uygulanmayacak.
D— Kiralama işletmeleri için, platform ilişkileri ve haksız ticari uygulamalar
Yönetmeliğin sektör içi ilişkiler bakımından en dikkat çekici bölümü, ilan platformları ve aracı platformlar için getirilen yükümlülükler ile haksız ticari uygulama yasağı.
Platformlar, bir işletmenin üyeliğini yapmadan ve yenilemeden önce Bilgi Sistemi üzerinden yetki belgesi kontrolü yapmak, belgesi bulunmayan işletmenin üyeliğine izin vermemek, ilanlarda yetki belgesi numarası ile işletme adının gösterilmesini sağlamak ve işletmenin ilana konu araç için ilan verme yetkisini ilan yayımlanmadan önce doğrulamakla yükümlü tutuluyor. Bu yükümlülükler 1 Ocak 2028 tarihine kadar uygulanmayacak, ancak bu tarihe kadar yetki belgesi almayan işletmelerin üyeliklerine son verilecek ya da kayıtları silinecek.
Aracı platformların işletmelerle ilişkisinde her durumda haksız sayılacak uygulamalar tek tek sayılmış. Kiralama nedeniyle işletmeye yapılması gereken ödemenin, bedellerin platformun tasarrufuna girdiği ve aracın kiracıya teslim edildiği tarihten itibaren beş iş günü içinde eksiksiz yapılmaması, işletmeden ve kiracıdan elde edilen verilerin işletmelerle rekabet edilirken ya da önceden onay alınmaksızın pazarlama ve reklam faaliyetlerinde kullanılması, aracılık sözleşmesi hükümlerinde işletme aleyhine geçmişe yönelik değişiklik yapılması, işletmenin kamu kurumlarına ya da adli mercilere başvurduğu gerekçesiyle sıralamada geriye düşürülmesi, kampanyalı hizmet sunumuna zorlanması ve kiralamanın sözleşmeye uygun şekilde kiracı tarafından iptal edilmesi durumunda işletmeden hizmet bedeli tahsil edilmesi bunlar arasında.
Platformlarla imzalanmış mevcut sözleşmelerin 1 Temmuz 2027 tarihine kadar Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilmesi gerekiyor. Bu nedenle işletmelerin aracılık sözleşmelerini son tarihi beklemeden gözden geçirmesinde yarar var. Aykırılık durumunda 6585 ve 6563 sayılı Kanunlarda öngörülen idari para cezaları uygulanacak, belirli hallerde yetki belgesi iptal edilecek ve bir yıl süreyle yeni belge verilmeyecek.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır; hukuki danışma niteliğinde değildir.